برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
413
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
ناگهانى يكى از سرداران خراسانى در اثر شبزندهداريهاى مداوم بوده است . « 111 » بايد دانست كه نوشابههايى مانند سيكى ( يا سه يكى ) كه در اثر تبخير 3 / 2 حجم ، ميزان الكل آن افزايش مىيافت ، واقعا خطرناك بود . « 112 » اثر سكر شراب گاه آگاهانه براى اين منظور به كار مىرفت كه بتوان مخالفى را به آسانى دستگير كرد ، « 113 » به قتل رساند ، « 114 » ربود « 115 » و يا به صحبت واداشت . « 116 » مستى يك فرمانده و يا بخشى از سپاه اغلب بر تصميمات نظامى تأثير مىگذاشت . جاى تعجب نبود ، اگر مسلمين بدون مانع شرابخوارى را ترك كردند ، زيرا « بدعتگذارانى مرتد از اسلام » مانند مقنع « 117 » يا پاپك « 118 » نوشيدنىهاى سكرآور را ارج مىنهادند . مسلمين حتى اين حسن سلوك را هم نشان ندادند كه براى برادر پاپك در شب قبل از اعدام وى ، طبق تقاضايش قدح بزرگى شراب به زندان برده شود ( سال 223 ه / 838 م ) . « 119 » پوشاك طرز پوشش ايرانى در خارج از ايران بسيار مورد توجه بود و از اين سبب
--> ( 111 ) . ابن اثير : الكامل خ ، ج 8 ، ص 163 . ( 112 ) . تاريخ سيستان ، ص 316 با پاورقى 4 . ( 113 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 90 ( سال 419 ه / 1028 م محمود غزنوى يكى از چهار برادر سلجوقى را به همين نحو در بند كرد ) ؛ Aksarayli Mehmed Oglu Kerimuddin Mahmud ( - Aqsara'i ) : Musameret ul - Ahbar , hrsy . von Osman Turan , Turk Tarih Kurumu Yayinlarindan , III , R . , Nr . 1 ) ; Urada / turk I ( به همان نحو ) ( Ankara 1944 ) , S . 11 283 . ( 114 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 363 ( سال 587 ه / 1191 م ) . - رجوع كنيد به : ( بين سالهاى 421 ه / 1030 م ة 431 ه / 1040 م ) Noldeke , Aufs . 8 mit Anm . 2 ( 115 ) . تاريخ سيستان ، ص 315 ( حدود سال 320 ه / 932 م ) . ( 116 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 155 ( حدود سال 239 ه / 853 م ) ؛ و نيز طبرى ، تاريخ 3 ص 714 ( سال 191 ه / 807 م ) . ( 117 ) . نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 72 . ( 118 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 157 . ( 119 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 1231 .